Okul Öncesi Dönemde Çocuğumun Zihinsel Gelişimini Nasıl Desteklerim?

Post 42 of 43
Okul Öncesi Dönemde Çocuğumun Zihinsel Gelişimini Nasıl Desteklerim?

Zihinsel gelişim; beyindeki düşünce ve düzenleme sistemlerinin gelişimi olarak tanımlanıyor. Bu sistemleri şöyle sıralamak mümkün: Dil gelişimi, hafıza, muhakeme, problem çözme, düşünme, hayal kurma ve yaratıcılık. Çocuğunuzun sağlıklı bir zihinsel gelişime sahip olmasını istiyorsanız bu sistemlerin hepsinin gelişimini desteklemelisiniz. Çünkü bu sistemlerde olabilecek her hangi bir problem, diğer sistemlerin de etkilenmesine neden olabiliyor. Bizler zihinsel gelişimini destekleyerek; problemlerini akılcı bir şekilde çözmesini, zihinsel ilişkiler kurabilmesini, kendini doğru bir şekilde ifade edebilmesini, hayatını daha az stresle ve sağlıklı bir şekilde yaşayabilmesini sağlamış oluruz. Hepsi birbirine bağlı bir şekilde gelişiyor.

Ancak bizler bu gelişim sürecini göz ardı ederek, çok büyük bir yanlışı hayatımızın merkezine oturtmuş durumdayız: Televizyon! Ne zararı var ki diyebilirsiniz. Televizyon; çocukların zihin gelişimini, dil gelişimini, psikolojik ve sosyal gelişimini okul öncesi dönemde çok olumsuz etkiliyor. Bazı yanlış alışkanlık kalıplarını televizyondan öğreniyor. 0-6 yaş dönemi, çocukların ilgi ve yeteneklerinin, hayata bakış açısının, yaşamının her alanıyla ilgili görüşlerinin temelinin atıldığı bir dönem. Bu dönemde çocuklar model alarak ve taklit ederek öğrenir. Dolayısıyla çocuklarımız, televizyonda gördükleri her şeyin doğru olup olmadığını muhakeme edemeden öğrenirler ve siz etkisiz kalırsınız. Bu nedenle, çocuklarınızı televizyon izleme hastalığından lütfen koruyun. Bunu, çocuğunuzla iyi vakit geçirerek, televizyonla değil onunla eğlendiğinizi, mutlu olduğunuzu göstererek başarabilirsiniz. Çocuğunuzu dinler gibi görünüp televizyondaki programı takip ediyorsanız, çocuğun çıkardığı sonuç: “Demek ki televizyon benden daha önemli.”dir.

Bu olmazsa olmazımız, yaşam tarzımız haline gelmiş durumda. Eve girdiğimiz zaman ilk işimiz televizyon açmak oluyor. Hiç birimiz, çocuğumuzun televizyon başında ağzını açmış, tüm alıcılarını dünyaya kapatmış bir şekilde çakılıp kalmasını istemeyiz aslında. Ancak çoğu zaman kendi işimizi yapma, dinlenme, kendimize vakit ayırma derdiyle “hadi gel sana çizgi film açayım” diyebiliyoruz. Ne yalan söyleyeyim bu cümleyi asla kuracağım aklıma gelmezken, bir nefes almak uğruna arada kurabiliyorum. Ancak kendimi şöyle teselli ediyorum: Önemli olan, sınırlama yapıp, kumandanın kontrolünü asla çocuğa bırakmamak ve ben böyle yapmaya çalışıyorum. Sizler de ara sıra televizyonu kapatıp, çocuğunuza gerçekten orada olduğunuzu hissettirebilirsiniz.

“Zamanım yok”, “Çok yoruluyorum akşama kadar. Eve gidince bir de onun bin tane sorusuyla uğraşamıyorum”, “Kendime de vakit ayırmaya ihtiyacım var” gibi cümlelere hayatınızda en azından çocuğunuz için yer vermeyin. Zaten öyle saatler geçirmenizden bahsetmiyorum. En az 15-20 dakika tüm sorunlarınızı bir kenara bırakıp, sadece çocuğunuza odaklanın. Çocuğunuzla zaman geçirmek; hem sizi eğlendirir, hem zihninizdeki sorunları dağıtmanıza, hem de çocuğunuzla ilişkilerinizi güçlü ve sıcak tutmanıza yardımcı olur.

Anaokuluna giden bir çocuğun en belirgin özellikleri; soru sorması ve oyun oynamasıdır. Bu iki temel özellik, çocuğun zihinsel gelişiminde büyük öneme sahiptir. Bu nedenle anne-baba olarak çocuğunuza bu iki temel özelliği destekleyici ortamlar hazırlamaya çalışmalısınız. Ve aşağıda sıraladığım etkinlikler de çocuğumuzun zihinsel gelişimi için oldukça işe yarıyor.

Neler Yapabilirim?
 Her sabah onunla yeni gün hakkında konuşun, o gün için neler planladığını sizinle konuşmasına izin verin.
 Her akşam, eve dönünce o gün kendi yaptıklarınızı anlatın kısaca. Ve ona sorun; “Günün nasıldı, neler yaptın bakalım bugün?”.
 Çocuğunuzla konuşurken, konuşmalarınızda çeşitli kavramların geçmesine özen gösterin. (aşağı-yukarı, dolu-boş, iç-dış gibi)
 Hayallerini kullanabileceği etkinlikler oluşturun.
 Çocuğunuzun dikkatini etrafınızda olan bitene çekin. Su kaynayınca buharlaşır vb.
 Kolay bir tekerlemeyi veya şiiri günlük olarak çocuğunuzla beraber tekrarlayın. Onun öğrenmesi sağlayın.
 Çocuğunuza her gün kitap okuyun ve sonrasında okuduklarınız hakkında tartışın.
 Resimli kitaplarda ne gördüğünü anlatmasını isteyin.
 Çocuğunuza çeşitli konular hakkında fikrini sorun. Sana bugün ne pişirmemi istersin?
 Onunla beraber sayı sayın. Her fırsatta sayılarla ilgili sorular sorun. Elinde kaç tane kalem var? Ancak çocuğunuz henüz sayılardan uzak durmak istiyorsa, ısrarcı olmayın, biraz ara verin.
 Beraber resim yapın ve yaptıklarınız hakkında konuşarak fikirlerinizi paylaşın.
 Beraber müzik dinleyin ve ona müzik dinlerken neler hissettiğini sorun.
 Günlük işleri beraber yapın. Böylece çocuğunuza hem sorumluluk almayı hem de yardımlaşmayı öğretmiş olursunuz.
 Kolay bulmacalar veya zeka oyunları alın ve ona bu oyunlarla nasıl oynaması gerektiğini gösterin.
 Ona karışık halde bulunan nesneleri verin ve ayırmasını isteğin.
 Beraber yemek pişirebilirsiniz. Hangi yemeği yapacağınız hakkında konuşun, sonra onunla birlikte alışveriş yapın.
 Lego veya bloklarla oynamasına yardımcı olun, çünkü bu oyuncaklar çocukların yer-yön kavramını öğrenmelerine destek olur.
 Karşılaştırma yeteneğini geliştirmesi için, çeşitli oyunlar alın. (çeşitli kart oyunları, tombala gibi…)

Sıralanan bu noktaların hepsi, çocuğunuzun zihinsel gelişimini olumlu yönde etkileyecek aktivitelerdir. Ancak bu aktiviteleri yaparken dikkat edilmesi gereken en önemli nokta, ona yapıcı eleştirilerde bulunmak, onu yaptıklarından ötürü ve -en önemli ayrıntı- yapmaya yönelik çabalarından dolayı takdir etmek. Çocuğunuzla beraberken ona “aferin”, “çok iyi düşündün”, “harika bir fikir”, “elinden geleni yaptığın için seni kutlarım” gibi çeşitli olumlu pekiştireçler vermelisiniz. Emin olun ki, gerçekten yanında olduğunuz, gerçekten dinlediğiniz, gerçekten ne hissedip ne düşündüğünü önemsediğiniz zamanları çoğalttıkça, çocuğunuzun istediğiniz noktaya yavaş yavaş geldiğini göreceksiniz. Lütfen geçiştirmeyelim…

Kolaylıkla Diliyorum…

Güzide TÜRKYILMAZ
Uzman Psikolojik Danışman

Tags: , ,